Ko te 17 o Mei, 2023 te 19 o ngā "Rā Totoka o te Ao".
E mōhiotia ana te toto toto tiketike ko te "kaipatu" o te hauora tangata. Neke atu i te haurua o ngā mate pūnaha toto, ngā whiu me te ngoikore o te ngākau ka puta mai i te toto toto tiketike. Nō reira, he roa tonu te ara kei mua i a tātou i roto i te aukati me te rongoā i te toto toto tiketike.
01 Te horapa o te toto toto tiketike puta noa i te ao
Ao whānui, tata ki te 1.28 piriona ngā pakeke i waenga i te 30 ki te 79 tau te pakeke e pāngia ana e te toto toto tiketike. E 42% anake o ngā tūroro e pāngia ana e te toto toto tiketike e kitea ana, e rongoatia ana hoki, ā, tata ki te kotahi i roto i te rima ngā tūroro e whakahaeretia ana ō rātou toto toto tiketike. I te tau 2019, neke atu i te 10 miriona te maha o ngā mate i puta mai i te toto toto tiketike puta noa i te ao, ā, tata ki te 19% o ngā mate katoa.
02 He aha te toto toto tiketike?
Ko te toto toto tiketike he mate pūnaha cardiovascular e tohuhia ana e te pikinga tonu o te toto toto i roto i ngā oko toto.
Ko te nuinga o ngā tūroro kāore he tohu, he tohu rānei e kitea ana. Tērā pea ka pāngia ētahi tūroro toto toto tiketike e te whanoke, te ngenge, te toto rānei o te ihu. Ko ētahi tūroro he toto toto systolic 200mmHg, neke atu rānei, kāore pea e kitea he tohu haumanu e kitea ana, engari kua pakaru ō rātou ngākau, roro, whatukuhu me ngā oko toto ki tētahi taumata. I te haere whakamua o te mate, ka puta ngā mate morearea pēnei i te ngoikore o te ngākau, te mate ngakau, te toto roro, te mate whatukuhu, te ngoikore o te whatukuhu, te uremia, me te aukati i ngā oko toto taha.
(1) Te toto toto tiketike nui: tata ki te 90-95% o ngā tūroro toto toto tiketike e pā ana ki tēnei mate. Tērā pea he maha ngā āhuatanga e pā ana ki tēnei mate, pērā i te ira, te momo noho, te momona, te ahotea me te pakeketanga.
(2) Te toto toto tiketike tuarua: tata ki te 5-10% o ngā tūroro toto toto tiketike e pā ana ki tēnei mate. He pikinga ake o te toto toto i puta mai i ētahi atu mate, rongoā rānei, pērā i te mate tākihi, ngā mate endocrine, te mate pūnaha manawa, ngā pānga taha o te rongoā, me ētahi atu.
03 Te rongoā mō ngā tūroro toto tiketike
Ko ngā mātāpono maimoatanga mō te toto toto tiketike ko: te tango rongoā mō te wā roa, te whakahaere i te taumata toto toto tiketike, te whakapai ake i ngā tohu, te aukati me te whakahaere i ngā raruraru, me ētahi atu. Ko ngā mahi maimoatanga ko te whakapai ake i te momo noho, te whakahaere takitahi i te toto toto tiketike, me te whakahaere i ngā āhuatanga mōrearea o te ngakau, ā, ko te whakamahinga roa o ngā rongoā toto toto tiketike te mahi maimoatanga tino nui.
Ko te tikanga, ka whiriwhiria e ngā tākuta he huinga o ngā rongoā rerekē i runga i te taumata toto toto me te mōrearea whānui o te mate ngakau o te tūroro, ā, ka whakakotahi i te rongoā hei whakatutuki i te whakahaere whai hua o te toto toto. Ko ngā rongoā whakaheke toto toto e whakamahia whānuitia ana e ngā tūroro ko ngā aukati whākōkī angiotensin-converting (ACEI), ngā aukati angiotensin receptor (ARB), ngā aukati β, ngā aukati hongere konupūmā (CCB), me ngā rongoā diuretic.
04 Whakamātautau ira mō te whakamahinga rongoā takitahi i roto i ngā tūroro toto tiketike
I tēnei wā, he rerekētanga takitahi ngā rongoā whakaheke toto e whakamahia ana i roto i te mahi haumanu, ā, he hononga nui te pānga whakaora o ngā rongoā whakaheke toto ki ngā momo ira. Ka taea e te Pharmacogenomics te whakamārama i te whanaungatanga i waenga i te urupare takitahi ki ngā rongoā me te rerekētanga ira, pērā i te pānga whakaora, te taumata horopeta me ngā tauhohenga kino. Mā te tautuhi a ngā tākuta i ngā whāinga ira e uru ana ki te whakahaere i te toto toto i roto i ngā tūroro ka taea te āwhina i te whakataurite i te rongoā.
Nō reira, mā te kitenga i ngā momo ira e pā ana ki te rongoā ka taea te whakarato taunakitanga ira e tika ana mō te kōwhiringa haumanu o ngā momo rongoā me ngā horopeta rongoā e tika ana, me te whakapai ake i te haumaru me te whai huatanga o te whakamahinga rongoā.
05 Taupori e tika ana mō te whakamātautau ira o te rongoā takitahi mō te toto toto tiketike
(1) Ngā tūroro e pāngia ana e te toto toto tiketike
(2) Ngā tāngata he hītori whānau mō te toto toto tiketike
(3) Ngā tāngata kua pāngia e ngā tauhohenga kino ki te rongoā
(4) Ngā tāngata he ngoikore te pānga o te rongoā
(5) Ngā tāngata e hiahia ana ki te tango i ngā rongoā maha i te wā kotahi
06 Ngā Otinga
Kua whakawhanakehia e Macro & Micro-Test ētahi kete kimi hihi-ā-rangi hei ārahi me te kimi i ngā rongoā toto toto tiketike, e whakarato ana i tētahi otinga whānui me te whānui mō te ārahi i ngā rongoā haumanu takitahi me te aromatawai i te mōrearea o ngā tauhohenga kino kino o te rongoā:
Ka taea e te hua te kite i ngā ira e 8 e pā ana ki ngā rongoā whakaheke toto me ngā momo rongoā matua e 5 e pā ana (ngā aukati i te kaiwhiwhi B adrenergic, ngā kaitukino i te kaiwhiwhi angiotensin II, ngā aukati i te whākōkī tahuri angiotensin, ngā kaitukino konupūmā me ngā rongoā whakaheke toto), he taputapu nui hei ārahi i ngā rongoā takitahi haumanu me te aromatawai i te mōrearea o ngā tauhohenga kino kino o te rongoā. Mā te kite i ngā whākōkī e whakapūmau ana i te rongoā me ngā ira ūnga rongoā, ka taea te ārahi i ngā tākuta ki te whiriwhiri i ngā rongoā whakaheke toto me te horopeta e tika ana mō ngā tūroro motuhake, me te whakapai ake i te whai huatanga me te haumaru o te maimoatanga rongoā whakaheke toto.
Ngāwari ki te whakamahiMā te whakamahi i te hangarau pihi rewa, ka taea e ngā puna tauhohenga e 2 te kite i ngā wāhi e 8.
Te aro nuiKo te rohenga iti rawa mō te kitenga ko te 10.0ng/μL.
Te tino tikaE 60 ngā tauira katoa i whakamatautauria, ā, he rite tonu ngā pae SNP o ia ira ki ngā hua o te raupapatanga o te whakatupuranga e whai ake nei, te raupapatanga o te whakatupuranga tuatahi rānei, ā, ko te reiti angitu o te kitenga he 100%.
Ngā hua pono: ka taea e te mana whakahaere kounga paerewa ā-roto te aroturuki i te tukanga kimi katoa.
Wā tuku: Mei-17-2023